۲۲ شهریور ۱۳۹۴

ما ایرانیان

این کتاب ماحصل سلسله‌بحث‌هایی است که در بنیاد فرهنگی بازرگان درباره خلقیات ایرانی به صورت هم‌اندیشی در سال‌های ٨٦ تا ٨٨ ارائه شده است. در این کتاب خلقیات ایرانیان، ضعف‌ها و راه‌حل‌های رفع آن با نگاهی علمی واکاوی و مطالعه شده شده است. اگر بتوان پرسش اصلی کتاب را «آیا خلقیات ما ایرانیان ضعف‌هایی دارد؟» در نظر گرفت، ۹۶ ‌درصد از جامعه‌ آماری، متشکل از اعضای هیأت‌علمی و گروهی از نخبه‌های کشور به آن پاسخ مثبت داده‌اند. آنها عوامل معرفتی، کاهش سرمایه‌های اجتماعی، ساختار دولت، مناسبات دین و دولت، نوع آموزه‌های دینی، پرحادثه‌بودن تاریخ، مناسبات تولید و ساختار اقتصادی و کشمکش نخبگان را بر خلقیات ایرانی مؤثر دانسته‌اند و برای حل این مشکل آموزش مداوم، برنامه‌های توسعه‌ فرهنگی و اجتماعی، وضع قوانین خوب، تقویت اجتماعات محلی و نهادهای عمومی، ایجاد رفاه و فقرزدایی، توسعه‌ سیاسی و اصلاح نهاد دولت را پیشنهاد داده‌اند. فراستخواه در این کتاب از میان خلقیات خوب و بد و گوناگون ایرانیان فقط شواهد بحث‌برانگیز را برجسته می‌کند که یک انتخاب مسئله‌شناختی است؛ یعنی این‌طور نبوده که ایرانیان در برهه‌برهه تاریخ خود احوال و افعال دیگر نداشته‌اند. از این‌رو، رویکرد خود-انتقادی این کتاب تنها یک تمرکز تحلیلی است. نویسنده معتقد است در برابر خلقیات بحث‌برانگیزی که در ادوار مختلف تاریخ برملا شده، فقط می‌توان دو عامل را برجسته کرد: «یادگیری» و «کنش». او اصلاحات نهادی، مانند نهاد دولت، آموزش‌وپرورش، مالکیت، مناسبات تولید و روابط کار را مهم‌ترین قدم برای ایجاد تحول در خلقیات می‌داند؛ چون رفتارهای تازه به نهادهای تازه نیاز دارند. از سوی دیگر، تأکید دارد عمل رهایی‌بخش و کنش انسان‌ها می‌تواند وضع را تغییر دهد؛ بنابراین رویکردی شبکه‌ای و طرحی آهسته و پیوسته را پیشنهاد می‌دهد. از طریق انباشت کنش‌هایی که معطوف به تغییر توأمان ساختار و رفتار است و از عملکردهای تکرارشونده این کنش‌ها ساختار‌ها تحول پیدا می‌کنند و پابه‌پای ساختارها، رفتارها هم تغییر می‌کنند.
ما ایرانیان / مقصود فراستخواه / قیمت: ١٨هزار تومان

{برگرفته از روزنامه شرق – 22 شهریور 1394}

???????:

نظرات