۲۲ آذر ۱۴۰۰

وبینار شرایط و پیامدهای ارتباطات گروهی ذی نفعان آب زیرزمینی برگزار شد

وبینار دوم از سلسله‎ نشست‎های معرفی پژوهش‎های ارتباطات محیط‎زیست با عنوان «شرایط و پیامدهای ارتباطات گروهی ذی نفعان آب زیرزمینی- پژوهش موردی دشت رفسنجان» از سوی گروه ارتباطات محیط‌زیست انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات با همکاری پایگاه خبری گلونی برگزار شد.

به گزارش انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، این وبینار به معرفی رسالۀ دکتری بهار زند رضوی با راهنمایی دکتر هادی خانیکی و دکتر اکبر نصرالهی و مشاوره دکتر داریوش بوستانی اختصاص داشت.

ثریا موسوی، دبیر این نشست گفت: تحقیق دربارۀ ارتباطات آب در ایران نوپاست و از دهۀ 90 بیشتر شده است. مسائل آب هر روز بیشتر می‌شوند، اما پژوهش دربارۀ چگونگی ارتباط مؤثرتر دربارۀ آن، هم‎پای آن پیش نمی‎رود. وی اظهار داشت: تلاش گروه ارتباطات محیط زیست انجمن، شنیده شدن نتایج این پژوهش‎ها، اهمیت دادن به آنها و تشویق به تحقیقات بیشتر در این زمینه است.

 

ترساندن از کم آبی، لزوماً به صرفه جویی نمی انجامد

هادی خانیکی، رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات نتایج این تحقیق را بدیع دانست و گفت: یکی از ویژگی های این کار، تکیه بر سازِکار گفت‎وگو برای جذب مشارکت بود که می توان این رویکرد را در زمینه‎های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مختلف به کار بست.

این استاد دانشگاه علامه‎طباطبائی اظهار داشت: جامعۀ ما جامعه‎ای در حال گذار است و تمایل دارد که برای حل مسئله از ایجاد ترس استفاده کند. از تعلیم و تربیت گرفته تا سطوح بالای مدیریتی جامعه و حکومت که شهروندان را از آیندۀ بدتر می ترسانند. نتایج میدانی این پژوهش نشان داد که ایجاد ترس برای نگرانی از کم‎آبی به صرفه‎جویی نمی‎انجامد، بلکه ولع و مصرف بیشتری را ایجاد می‎کند. وی افزود: ایجاد ترس ممکن است وضعیت امروز را هم نابه‎سامان‎تر کند.

خانیکی ادامه داد: نکتۀ دیگر این تحقیق که می‎توان بیشتر بر آن تأکید کرد محور بودن مسئلۀ آب برای تحقق گفت‎وگوهای واقعی در ایران است. به دلیل نقش و اهمیتی که  آب در فرهنگ و زیست اجتماعی ما در طول تاریخ داشته، هم زمینه‎ای برای گفت‎وگو هم زمینه‎ای برای منازعه بوده است. وی افرود: رابطۀ وثیقی بین ساختار فرهنگی جامعۀ ایرانی و وضعیت آب وجود دارد که نشان می دهد آب فقط محصولی برای زندگی نیست. آب سامان‎دهندۀ بخش‎های مهمی از زندگی ما، باورهای ما، تنظیم‎کنندۀ روابط اجتماعی ما و حتی مناسبت‎های سیاسی و مدیریتی جامعۀ ماست.

خانیکی در پایان تأکید کرد: در شرایطی که آب در کانون توجه جامعۀ ما قرار گرفته و به دلهره‎ها دامن می زند. اگر از شرایط بحرانی آب برای تقویت همبستگی اجتماعی استفاده شود، این موضوع می‎تواند به عنوان امیدی برای آینده مطرح می‎شود.

 

داریوش بوستانی، استاد دانشگاه باهنر کرمان دربارۀ دلیل گزینش روش نظریۀ مبنایی در این پژوهش گفت: با توجه به حساس بودن مسئله و اینکه ابعاد زیاد آن کشف نشده بود، از این روش استفاده کردیم. وی افزود: این کار دغدغه برای تغییر هم داشت و نوعی اقدام پژوهشی بود.

بوستانی بیان داشت: نقطۀ قوت کار، گفت‎وگوهایی بود که بین ذی نفعان درگیر مسئله رخ داد.

 

روايت‌هايمان را آگاهانه مرور كنيم

بهار زند رضوی، پژوهشگر ارتباطات محیط‎زیست در ادامۀ این وبینار به معرفی رسالۀ خود پرداخت و گفت: این پژوهش در دشت رفسنجان انجام شده که يكي از دشت هاي آسيب پذير كشور است. وی افزود: اين دشت در سال 1353 با خطر فرو نشست زمين و كاهش سطح آبخوان مواجه بود. براي همين با 159 حلقه چاه و 160 رشته قنات ممنوعه اعلام شد. در آخرين آمار برداري در سال 93 تعداد حلقه چاه دشت 1506 حلقه چاه ثبت شده است، يعني با وجود ممنوع بودن در طول چهل سال1347 حلقه چاه به اين دشت اضافه شده است و تمام قنات هاي آن خشك شده‌اند.

این پژوهشگر ارتباطات محیط‎زیست، دربارۀ وضعیت آسیب پذیری دشت اظهار داشت: گزارش آب منطقه اي گزارش حاكي از آن است كه اگر همين امروز مصرف آب را متوقف شود، دشت رفسنجان نيازمند 130 سال بارش مناسب است تا ذخيرۀ آبخوان به وضعيت دهۀ50 خورشيدي بازگردد.

زند رضوی اظهار داشت: این پژوهش، از دریچۀ ارتباطات به مسئلۀ آب زیرزمینی نگریسته است و جهان زیست کنشگران را در بستر کنش‌هایشان نمایان می‌کند. روش اين تحقیق، نظریۀ مبنایی است. وی اضافه کرد: مشارکان این تحقیق، كشاورزان خرد و عمده پسته كار، تاجران بزرگ و كوچك، كارشناسان ملي و محلي مستقل یا وابسته به دولت بودند كه در گروه هاي كوچك ده تا پانزده نفره وارد بحث گروهي شدند.

این دانش آموختۀ دکتری علوم ارتباطات با اشاره به یافته های تحقیق خود گفت: سه روایت محوری شناسایی شده در این پژوهش «کنش قیم خواهانه، کنش عقلانی و کنش تفاهمي» بودند. راویان این روایت ها، درك متفاوتي از خود، منبع آب زيرزميني، کنشگران دیگر و تغييرات اقليمي داشتند. افزون بر این، كنش‌هاي متفاوتي را براي رسيدن به پايداري انتخاب مي کردند.

زند رضوی در پایان تأکید کرد: مهم ترین مسئله این است كه اکنون که شبح خشکسالی و تهدید آبی بر بالای سر ما بال می زند، روايت‌هايمان را آگاهانه مرور كنيم و برای رسیدن به پایداری منابع، گفت‎وگو را مبناي اتخاذ تصميم های سخت و بلندمدت قرار دهیم.

برای اطلاعات بیشتر می توانید ویدئوی وبینار شرایط و پیامدهای ارتباطات گروهی ذی نفعان آب زیرزمینی را ببینید.

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *